Kategori: Makaleler

Dizel araç kaç bin km gider üzerine hazırlanmış bu rehberde Adorno olarak işin özünü net biçimde aktarıyoruz. Dizel Araç Kaç Bin KM Gider? Kilometreden Daha Büyük Bir Siyasi ve Toplumsal Okuma Bir otomobilin kaç kilometre yol yapabileceği sorusu ilk bakışta teknik bir mesele gibi görünür. Motor parçaları, yakıt sistemi, bakım geçmişi ve sürüş alışkanlıkları üzerinden verilen cevaplar genellikle mekanik bir çerçevede kalır. Ancak bir aracın ömrünü tartışmak, aslında insanın kurumlarla, ekonomik düzenle ve geleceğe dair beklentileriyle kurduğu ilişkiyi de anlamayı gerektirir. Çünkü bir dizel aracın kaç bin kilometre dayanacağı sorusu, yalnızca pistonların ve enjektörlerin hikâyesi değildir; aynı zamanda tüketim kültürünün,…

Davutpaşa Kimdir? Bir İsimden Daha Fazlasını Aramak Bir insanın adını bir şehrin sokaklarında, tarihî yapılarda veya eski belgelerde gördüğümüzde aslında neyi ararız? Bir kişiyi mi, bir dönemi mi, yoksa kendi geçmişimize dair unuttuğumuz bir parçayı mı? Bir gün eski bir taş yapının önünde durup şu soruyu sorduğumuzu düşünelim: “Bu isim yalnızca geçmişte yaşamış bir insanı mı anlatıyor, yoksa bugün hâlâ bizimle konuşan bir düşünceyi mi taşıyor?” Felsefenin temel alanları tam da bu noktada devreye girer. Etik, bize “Nasıl yaşamalıyız?” sorusunu sorar. Bilgi kuramı yani epistemoloji, “Bir şeyi gerçekten nasıl bilebiliriz?” sorusunu araştırır. Ontoloji ise “Bir şeyin var olması ne anlama…

Sevgili Adorno takipçileri, bugünkü içeriğimizde Cikmayan cıvata nasıl çıkar konusunu derinlemesine inceliyoruz. Çıkmayan Cıvata Nasıl Çıkar? Sıkışmış Bağlantıları Çözmenin Bilimsel ve Pratik Yolları Bir gün eski bir sandalyeyi tamir etmek, otomobilin küçük bir parçasını değiştirmek ya da yıllardır duran bir makinenin kapağını açmak istersiniz. Elinizde tornavida veya anahtar vardır, kendinize güvenirsiniz. Ancak birkaç dakika sonra aynı noktada kalırsınız: Cıvata dönmüyor. Daha fazla güç uygularsınız, anahtar kayar, eliniz yorulur ve zihninizde aynı soru belirir: “Bu küçücük metal parçası nasıl olur da bu kadar büyük bir engel çıkarabilir?” Cikmayan cıvata nasıl çıkar? sorusu aslında yalnızca bir tamir problemi değildir. Bu durum; malzeme…

Can Boğazdan Gelir Atasözü mü Deyim midir? İnsan Psikolojisi Açısından Beslenmenin, Yaşamın ve Anlam Arayışının İzleri İnsan davranışlarının ardındaki görünmeyen süreçleri düşündüğümde, bazen günlük hayatta kullandığımız birkaç kelimenin aslında ne kadar derin psikolojik anlamlar taşıdığını fark ediyorum. Bir insan neden zor zamanlarda yemek yemeye yönelir? Neden bazı kişiler üzüntülerini iştahsızlıkla, bazıları ise fazla yemek yiyerek ifade eder? Bir atasözünün yüzyıllar boyunca yaşamasını sağlayan şey yalnızca dilsel güzelliği midir, yoksa insan zihninin temel ihtiyaçlarına dokunması mıdır? “Can boğazdan gelir” sözü tam da bu noktada dikkat çekici bir örnektir. Günlük yaşamda sıkça kullanılan bu ifade, insanın yaşamını sürdürebilmesi için beslenmenin önemini anlatır.…

10. Sınıf Fizik Direnç Nasıl Hesaplanır? Geçmişten Günümüze Elektriğin Anlamını Yeniden Düşünmek Merhaba sevgili okurlar, Adorno ile birlikte 10. sınıf fizik direnç nasıl hesaplanır konusuna yakından bakıyoruz. Geçmişin izlerini dikkatle takip ettiğimizde, bugün kullandığımız en basit fizik formüllerinin bile insanlığın uzun süren merakının, deneylerinin ve düşünsel dönüşümlerinin sonucu olduğunu görürüz; çünkü geçmişi anlamak yalnızca eski olayları bilmek değil, bugünün bilimini ve teknolojisini hangi adımlarla kurduğumuzu kavramaktır. Bugün 10. sınıf fizik dersinde öğrenilen direnç hesaplama konusu, ilk bakışta yalnızca bir formül uygulaması gibi görünebilir. Ancak elektrik direnci kavramının arkasında yüzyıllara yayılan bir bilimsel serüven bulunur. Elektriğin doğasını anlamaya çalışan bilim insanları,…

Türk Halk Müziğinde Ayak Ne Anlama Gelir? Sazın Gizli Yolu ve Muhabbetin Şifreleri İzmir’de bir akşamüstü, arkadaşlarla sahilde oturmuş çay içiyoruz. Konu bir anda müziğe geliyor. Her zamanki gibi herkesin bir fikri var. Çünkü bizim memlekette futbol, yemek ve müzik hakkında herkes biraz uzmandır. Daha beş dakika önce “Ben ritim konusunda çok hassasım” diyen arkadaşımın, telefonundaki şarkıyı yanlışlıkla hızlandırılmış şekilde dinlediğini fark ettiğimiz anlar da olur ama olsun. Özgüven bizde sınırsız. Tam o sırada biri ortaya bir soru atıyor: “Ya şu türkücüler sürekli ‘ayak’ diyorlar. Ayak ne demek? Bildiğimiz ayak mı?” İşte o an masada küçük bir kahkaha patlıyor. Çünkü…

1. Sınıfta Keşif Nedir? Etik, Epistemoloji ve Ontoloji Perspektifinden Felsefi Bir İnceleme Giriş: Keşfetmek Gerçekten Yeni Bir Şey Bulmak mıdır? Bu yazımızda Adorno olarak 1. sınıfta keşif nedir hakkındaki başlıca ayrıntıları tek yerde topladık. Bir gün bir çocuk, bir yetişkin ya da bir araştırmacı aynı sorunun karşısında durabilir: “Daha önce var olan bir şeyi bulduğumda gerçekten yeni bir şey mi keşfetmiş olurum, yoksa yalnızca benim için bilinmeyen bir gerçeği mi görünür hâle getiririm?” Bu soru, yalnızca öğrenme süreçlerinin değil, insanın dünyayla kurduğu ilişkinin de merkezinde yer alır. Keşif kelimesi çoğu zaman bilinmeyen bir yere gitmek, yeni bir bilgi edinmek veya…

Üzüm cinsleri nelerdir? Kayseri’de Başlayan Bir Yolculuğun Hikâyesi Kayseri’de büyüyen biri için üzüm sadece bir meyve değildir. Evin avlusunda asmanın gölgesi varsa yaz biraz daha katlanılır olur, kışın ise o asmanın kurumuş dalları bile bir hatıra gibi durur. Benim çocukluğumda üzüm, sofraya gelen bir tabaktan çok daha fazlasıydı; dedemin sessizliğini, annemin telaşını, mahalledeki çocukların birbirine karışan sesini taşıyan bir şeydi. O yaz, her şey biraz daha farklıydı. Üniversite bitmişti, şehirde kalmaya karar vermiştim ama içimde garip bir boşluk vardı. Günlüklerime yazdığım cümleler bile yarım kalıyordu. Bir gün Kayseri pazarında dolaşırken bir tezgahta farklı farklı üzüm türleri gördüm. O an ilk…

Merhaba Adorno okuyucuları! Bugün D3 ve K2 vitamini damlamı hap mıdır üzerine birlikte ayrıntılı bir yolculuğa çıkıyoruz. D3 ve K2 Vitamini Damla mı Hap mıdır? Bir Sağlık Sorununun Edebiyattaki Yolculuğu Kelimelerin Şifası: Bir Vitamin Sorusu Nasıl Bir Anlatıya Dönüşür? İnsan, tarih boyunca bedenini ve ruhunu anlamaya çalışan bir anlatı varlığı olmuştur. Mağara duvarlarına çizilen ilk işaretlerden modern romanların iç dünyaları çözümleyen sayfalarına kadar her kelime, insanın kendisiyle kurduğu ilişkinin izini taşır. Bazen tek bir soru bile geniş bir hikâyenin kapısını aralar: “D3 ve K2 vitamini damla mı hap mıdır?” Bu soru yalnızca bir kullanım biçimi arayışı değildir; aynı zamanda insanın…

Kurtuluş Savaşı’nı Anlatan İlk Roman: Ateşten Gömlek’in Kalbimde Bıraktığı İz Kayseri’de soğuk bir kış akşamıydı. Penceremin kenarına oturmuş, her zamanki gibi günlüğümü açmıştım. Dışarıda sessizce yağan kar, şehrin eski sokaklarını beyaza boyuyordu. Elimde tuttuğum kitabın kapağına uzun süre baktım. O an içimde garip bir duygu vardı; hem büyük bir merak hem de geçmişte yaşanan acıları anlamaya çalışan bir insanın taşıdığı hüzün… Okuduğum kitap, Kurtuluş Savaşı’nı anlatan ilk roman olarak kabul edilen Ateşten Gömlek idi. Halide Edib Adıvar’ın kaleme aldığı bu eser, yalnızca bir savaş hikâyesi değildi. İçinde vatan sevgisi, kayıplar, umut, fedakârlık ve insanın en zor zamanlarda bile ayakta kalma…