Kategori: Makaleler

Sağlık Belgeleri, Görünmez Ritüeller ve Kültürel Anlam Katmanları İnsan topluluklarının sağlıkla kurduğu ilişki yalnızca biyolojik bir süreç değil, aynı zamanda sembollerle örülü, ritüellerle şekillenen ve toplumsal düzeni yeniden üreten bir alan olarak karşımıza çıkar. Bir sağlık raporunun hazırlanışı, imzalanışı ve dolaşıma girişi, ilk bakışta teknik bir işlem gibi görünse de antropolojik bir mercekten bakıldığında karmaşık bir kültürel performansa dönüşür. Özellikle “akıl sağlığı raporu” gibi hem tıbbi hem de toplumsal anlamı yoğun belgeler söz konusu olduğunda, mesele yalnızca teşhis değil, aynı zamanda kimlik üretimi ve toplumsal kabul süreçleriyle ilgilidir. Bu bağlamda, “Aile hekiminden akıl sağlığı raporu alınabilir mi? kültürel görelilik” sorusu…

Karıncanın ağırlığına ilk bakış Adorno okurlarına özel bu yazımızda “1 karınca kaç kg” konusunu derinlemesine inceliyoruz. Gün içinde çoğu zaman fark etmeden yanından geçip gittiğimiz, bazen mutfakta bir ekmek kırıntısının etrafında sıraya dizilmiş halde gördüğümüz karıncalar aslında düşündüğümüzden çok daha ilginç bir konuya açılıyor. Bursa’da yaşayan, işten eve dönerken kaldırım kenarında bile gözüm takılan biri olarak söyleyebilirim ki, bu küçük canlılar çoğu zaman “ne kadar hafif olabilir ki?” sorusunu akla getiriyor. Hele bir de çocuklukta duyduğumuz o klasik merak var ya: “1 karınca kaç kg?” sorusu… Aslında bu soru basit gibi görünse de, işin içine girince hem bilimsel hem de…

Telefondaki Bir QR Kodu Nasıl Okutulur? QR kodlar artık hayatımızın neredeyse görünmez bir parçası. Kafe menülerinden konser biletlerine, banka işlemlerinden internet bağlantılarına kadar her yerde karşımıza çıkıyorlar. Ama ilginç bir şekilde, çoğu kişi bu küçük siyah-beyaz karelerin nasıl çalıştığını hiç düşünmeden sadece “telefonla okutup geçiyor”. Ben Eskişehir’de üniversitede çalışan, teknolojiyle iç içe ama aynı zamanda gündelik hayatın pratik tarafını da önemseyen biri olarak şunu sık sık gözlemliyorum: QR kod basit görünüyor ama arkasında oldukça ilginç bir sistem var. Bu yazıda, Telefondaki bir QR kodu nasıl okutulur? sorusunu hem teknik temelleriyle hem de günlük hayatın içinden örneklerle anlaşılır şekilde ele alacağız.…

Hoş geldiniz! Adorno olarak Zerdeçallı süt karaciğeri temizler mi ile ilgili en çok merak edilen ayrıntıları paylaşıyoruz. Zerdeçallı Süt ve “Karaciğer Temizliği” İnancı: Psikolojik Bir Okuma Bazen insan davranışlarına bakarken asıl ilginç olan şey, biyolojik gerçeklerden çok bu gerçeklere yüklenen anlamlar oluyor. Zerdeçallı süt meselesi de tam olarak böyle bir yerde duruyor. Bir içecekten çok daha fazlası: “temizlenme”, “yenilenme”, “arınma” fikrinin günlük hayattaki karşılığı. Zihin, özellikle sağlıkla ilgili konularda basit ve güven verici anlatılara tutunmayı sever. Karaciğeri “temizleyen” bir içecek fikri de bu ihtiyaca oldukça uygun görünür. Ancak bu fikrin bilimsel karşılığı ile psikolojik cazibesi çoğu zaman aynı şey değildir.…

Bugün Altın eti yenir mi hakkında en sık sorulan soruların yanıtlarına Adorno ile birlikte bakıyoruz. Geçmişi anlamak, bugünün hüküm ve tartışmalarını sadece birer fetva değil, aynı zamanda uzun bir tarihsel deneyimin ürünü olarak okumayı mümkün kılar. İslam Hukukunda At Eti Meselesine Giriş: Metinler, Bağlam ve İlk Yorumlar İslam’ın temel kaynakları olan Kur’an ve hadisler, gıda tüketimi konusunda genel ilkeler ortaya koyarken bazı hayvan türlerine ilişkin ayrıntılı rivayetler de sunar. At eti meselesi bu bağlamda erken dönemden itibaren tartışılmış, fakat hiçbir zaman domuz eti gibi açık bir yasak kategorisine yerleştirilmemiştir. Hadis Literatüründe At Eti Birincil kaynaklarda yer alan en önemli rivayetlerden…

Altının Ağırlığı mı, Değerin Ağırlığı mı? Bir Sorunun Eşiğinde Sevgili Adorno okurları, bu makalede 1 kilo altın kaç tam eder konusuna sade ama doyurucu bir bakış sunuyoruz. Bir insanın elinde tuttuğu şey yalnızca bir metal parçası mıdır, yoksa binlerce yıllık inançların, ticaretin, savaşların ve arzunun yoğunlaşmış hâli mi? “1 kilo altın kaç tam eder?” sorusu ilk bakışta basit bir hesap gibi görünür; fakat bu soru, sayıların ötesine taşındığında etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefenin temel alanlarına açılan bir kapıya dönüşür. Bir kuyumcu vitrininin önünden geçen biri için altın, parlayan bir nesnedir; bir yatırımcı için güvenli liman; bir filozof için ise…

1 Ağaç Saatte Kaç CO2 Emer? Gerçeği Bilmek İsteyenler İçin Net ve Tartışmalı Bir Bakış Şunu en başta söyleyeyim: “1 ağaç saatte kaç CO2 emer?” sorusu internette en çok yanlış anlaşılan çevre sorularından biri. Hatta bazen öyle abartılı rakamlar görüyorum ki, sanki bir çam ağacı NASA roketi gibi atmosfer temizliyor. Keşke öyle olsaydı ama değil. İzmir’de yaşayan, denizi seven ama yazın artan sıcaklardan da bunalan biri olarak açık konuşayım: ağaçları romantize etmeyi seviyoruz ama bilimsel tarafı çoğu zaman göz ardı ediyoruz. Bu yazıda biraz o romantizmi kıracağız, biraz da gerçekleri ortaya koyacağız. Önce Net Cevap: 1 Ağaç Saatte Ne Kadar…

Sentor Nedir? Ekonomik Perspektiften Bir Kavramı Okuma Denemesi İnsan, kıt kaynaklar içinde seçim yapmak zorunda kalan bir varlık. Bu basit cümle, ekonominin bütün omurgasını taşır. Gün içinde verilen her karar — harcanan para, ayrılan zaman, ertelenen bir ihtiyaç — aslında görünmeyen bir muhasebenin sonucudur. Bu muhasebede en kritik değişken ise fırsat maliyetidir: seçilen her şey, vazgeçilen başka bir şeydir. “Sentor” kavramı ise burada, klasik ekonomi literatüründe yerleşik bir terim olmaktan çok, modern ekonomik düzeni anlamak için kullanılabilecek analitik bir çerçeve olarak ele alınabilir. İnsan kararları ile algoritmaların, piyasa sinyalleri ile veri akışlarının, bireysel tercih ile sistem tasarımının iç içe geçtiği…

Para Çekme Eylemi Üzerine Kültürlerarası Bir Okuma: Görünenden Fazlası Hoş geldiniz! Adorno olarak Altın hesabımdaki parayı nasıl çekebilirim başlığını tüm ayrıntılarıyla ele alıyoruz. İnsan topluluklarını inceleyen biri için en basit ekonomik eylemler bile, aslında katman katman anlam taşıyan kültürel pratiklerdir. Bir hesaptan para çekmek, teknik olarak bankacılık sisteminin bir işlemi gibi görünse de, farklı toplumlarda bu eylemin ardında güven, ritüel, sembol ve hatta akrabalık ilişkileri gizlidir. Altın hesabı gibi modern finansal araçlar ise bu katmanları daha da görünmez hale getirir; çünkü dijitalleşen para, fiziksel temasın yerini soyut bir güven ilişkisine bırakır. Tam da bu noktada şu soru, yalnızca teknik bir…

Sıfırın Sıfıra Bölümü: Anlamın Eşik Noktasında Edebiyat Kelimelerin dünyayı kurma gücü, bazen matematiksel bir ifadenin bile sınırlarını aşar. “0’ın 0’a bölümü” gibi ilk bakışta soğuk, teknik ve kapalı görünen bir ifade, edebiyatın geniş çağrışım alanına bırakıldığında bir boşluk metaforuna, bir anlatı krizi noktasına ve hatta bir anlam patlamasına dönüşür. Çünkü edebiyat yalnızca söylenenin değil, söylenemeyenin de sanatıdır. Ve söylenemeyen şey çoğu zaman en çok şey anlatır. Bu yazıda tek bir anlatıcı sesi yoktur; çünkü 0/0 ifadesi tek bir sesle açıklanamayacak kadar katmanlıdır. Bazen bir roman karakterinin iç monoloğunda, bazen bir şiirin kırık dizelerinde, bazen de postmodern bir metnin kendini inkâr…